TARİHİ

Emirdağ merkez  ve çevresi  Anadolu’daki  bütün  devirleri  yaşamıştır. Davulga-Bademli  kasabaları  arasındaki  Harmanören  mevkisinde  çıkartılan  ve  Afyon  Müzesinde  bulunan tarihi  malzemeler  bu  bölgenin  arkaik  devri  yaşadığını gösterir. Bu  bölgede  Firikya  ve  Roma  devrine  ait  eserler  çoktur.  Firikler  zamanında  başkent  olan  Ordione  ruhanı  merkez  Pessiniüs  (Sivrihisar İlçesi Balhisar Köyü) askeri merkez olan  Apmia  (Dinar İlçesi)  arasında  kaldığı  için  çok  gelişmiştir.  Bu  üç  merkez  arasındaki  yollar Petera  (A.Kurudere  Köyü),  Oristüs  (Çifteler Alikan Köyü), Amorium  (Hisar  Köyü)  gelişmesini  sağlamıştır.   İlk çağın  büyük  filozofu  Ezop,  Amorium' ludur. Bu  devirde  yapılan  adak  taşları A.Piribeyli  Kasabasında  (Pisia)  bolca  vardır.  Roma  zamanında  yapılan  ünlü  malius  seferi  o    devirde   Gatalya  bölgesi  denilen  buraya  yapılmıştır.        Amorium  M.S.  4.cü  asırda  Roma İmparatorluğunun  ve  dünyanın  altıncı  büyük  şehri  idi.  Etrafı  surlarla  çevrili idi.  Roma  devri  kayıtlarında  ve  Bizans  kilise listelerinde  büyük  dini   ve  idari  merkez  olduğu  yazılıdır.  Halen  Hamzahacılı  köyündeki  türbenin  kenarında   duran  büyük  kartal   kabartması   Roma  devrindeki  hükümet  konağının  üzerinde  bulunuyordu. Hisar Köyü (Amorium) da kazı çalışmaları her yıl yaz aylarında yapılmakta eski döneme ait tarihi kalıntılar çıkarılmaktadır. Bu eserler bu civarın zenginliğini göstermektedir.             Türkler  bu bölgeye  on birinci  yüzyılda  gelmeye  başlamışlardır.   Harmanörende  bulunup  Afyonkarahisar  müzesinde  sergilenen  Türkmen  mezar  taşları  bu  devrin  belgesidir. O  mezar  taşları  üzerinde Türkmen  aşiretlerinin  haçlılarla  mücadelesi  anlatılır.  Ayrıca  aynı  mezar  taşlarında  Türkmenlerin  günlük  yaşayışları anlatılmıştır.          Bu  bölgeye  ilk  iskan olan  Türkmen  aşireti,  Morcali  Türkmenleridir.  Ağılcık- Dağılgan - Pörnek(Yenikapı) – Ekizce – Güneysaray – Tez – Adayazı - Elhan - Gömü - Hamzahacılı - Karacalar - Sığracık -  Soğukkuyu -  Suvermez - Tabaklar - Türkmenakören - Yarımca - Yavuz - Çiftlik- Eskicırgın (Kuruca Köyü)  halkı  bu aşirettendir.  Daha  sonra  karabağ  türkmenleri  gelmiştir.  Bademli - Davulga -  Yeniköy -  Avdan - A.Aliçomak - Daydalı - Eşrefli - Gelincik -İncik - Karakuyu  Köy halkları  bu  türkmen  boyundandır. Emirdağ  merkezi  Musahocalı aşiretindendir. Hicrî 1146  (m. 1734)  tarihinde  Musul  vilayetinin  Rakka  sancağından  Anadolu’ya gönderilen  bu aşiret  Musul’dan  geldiği  için,  bir  kısım  aşiret  iskan  kayıtlarında  Muslucalı  ismi  ile  gelmiştir.  Yedi kabile  halinde  gelen  bu  Türkmen  aşireti  büyük  Bozulus  aşiretine  bağlıdır.  Aşiret  kışın  Emirdağ  yaylalarında  yazın   Çankırı'da  yaylamak  kaydı  ile  buraya  gelmiştir.  1752  tarihli  701   numaralı   aşiret  iskan  defterinde   bu  aşiretin  konar  göçerlikten  men  edilip,  yerleşmesi   ferman  buyrulmuştur.  Bunun  üzerine  Kaçarlı,  İncili,  Çilli,  Eskicırgın   adı  verilen  şimdiki  yerine  iskan  olmuştur.  Hicri  1260  (m.  1844)  tarihli  Afyonkarahisar  şerhi  mahkeme   kaydında  Cırgın  Kariyesi  (köyü),  İncili  Mahallesi  ismi  geçer. Aşiretin  diğer  kabilelerinde  tamburacı  cemaati, Suvermez  Köyüne,  Oşili Cemaati, Türkmenakören ve  Yarımca  Köyüne,  Hacıfakılı  Cemaati  Hamzahacılı  Köyüne,   Caferli   Cematide  muhtelif  köylere   yerleşmiştir.          Daha  sonra   Boynuyonlu  (Türkmen)  aşireti  gelerek  Alibeyce,  Beyköy,  Gökçeyaka,  Kılıçlı Kavlaklı,  Burunarkaç,   Gözeli,  Kırkpınar,   Bağlıca,  Köylerine  iskan  olmuşlardır.           Bunun  yanı  sıra  Emirdağ  ve  civarında  Karakeçili,   Karatekeli,  Horzumlu   Yörükleride   Balcam,  Başkonak,     Çatallı,    Dereköy,  Emirin,   Soğukkuyu,  Tez,   Demircili,  Türkmen,  Çaykışla,   Güveçci   Köylerinde  iskan  olmuştur.  Ayrıca  1877-1950  yılları  arasında  Rumeliden  gelen  muhtelif  göçmenlerde  Hisar,  Salihler,  Toklucak,  Yarıkkaya,  Umraniye,  Ablak,  Aydınyaka,  Beyören.  Camili,  Eskiakören, Kılıçlar, Karayatak,  Yusufağa,  Topdere, Köylerine  yerleşmişlerdir.  Emirdağ   ve  köyleri  1850'ye  kadar kısmen  barçınlı (Bayat İlçesi)  kısmen  ne vahi-i  Barçınlı  (Bolvadin  Kemerkaya  Kasabası'na)  bağlanmış,  1850'den  sonra  musluca  nahiyesi  kurulmuştur.  1870   yılında  Aziziye   ismiyle  ilçe  merkezi  olmuştur.  Barçınlı  (Bayat  İlçesi)  han-ı  barçın  (Eskişehir  Han İlçesi) nahiyeleri, 130   adet   köy   Aziziye' ye  bağlanmıştır.  1937  yılında  Aziziye adı kaldırılarak  güneyinde  bulunan Emirdağlarına  izafeten  Emirdağ ismini  almıştır.  1918'de  başlayan  1922'de  biten  Kurtuluş  Savaşında   Emirdağ  stratejik   olarak  önemli   bir   yer  işgal   etmiştir.     Bölge,    Yunanlılar  tarafından    16  Ağustos   1921'de     işgal   edilmiş   ve    22  Eylül  1921'de   işgalden  kurtulmuştur.   Bu  tarih,   Emirdağ' ın   kurtuluş   günüdür.         İşgalde Yunanlılar   Emirdağ,    Haymana,   Mihalıççık   ve   bölgesinde  66   köyün  tamamını   ve   57  köyün   bir  bölümünü   yakıp   yıkmışlardır.   09   Aralık   1921'de   Atatürk    ve    erkan-ı   harp  miralayı    Arif   Bey   Emirdağ' a  gelmiştir.  Atatürk  25   Mart  1922'de  Emirdağ'a  gelerek  savaşın   gidişatını   yönetmiş  ve   üç  gün  burada  kalmıştır. İstiklal  Savaşında  düşmanın  hava  akınları  ile  şehit  düşen  iki   mehmetçiğin   aziz  hatıralarına  hürmeten   1963  yılında   ilçe   turizm  ve  kalkındırma  derneği  tarafından   Suvermez  Köyünde   ve    yol  kenarında   bir   şehitler  abidesi   yaptırılmış  olup  daha sonra   şehitlik   milli  savunma   bakanlığı  adına   tahsis  edildiğinden   abide  restore   edilmiştir. Her yıl  15   Mayıs'ta  anma  töreni  bu  şehitlikte  yapılmaktadır.   Ayrıca  Tez Köyünde de  beş  İstiklal   Savaşı  şehidinin  mezarı  bulunmaktadır.

Add comment