Hıdırellez

Gösterim: 2218

5 Mayıs'ı 6 Mayıs'a bağlayan gece kutlanan Hıdrellez'in,  bereket, bolluk, sağlık, talih, kısmet, şifa, uğur ve mutluluk gibi sayısız dileklerin kabul edileceği gün olduğuna inanılır.

İnanışa göre, Hızır Peygamber'in uğradığı yerlere ve dokunduğu şeylere bereket getirdiği kabul edilen "Hıdrellez" her yörede farklı şekillerde kutlanıyor.

Yüzlerce yıldır kutlanan Hıdrellez'de bereket ve bolluk getirmesi için kapı, pencere, yiyecek kapları ve para keselerinin ağızları açık bırakılır. 

İçinde para bulunan kaseler gül dalına asılır veya dibine bırakılır. Bu paralar ertesi gün alınarak saklanır ve yıl boyunca harcanmaz.

Ev, araba isteyen kimseler, Hıdrellez gecesi gül ağacının altına istediklerinin küçük bir modelini yaparlarsa Hızır’ın kendilerine yardım edeceğine inanırlar. Ve aynı zamanda dileklerini kırmızı kurdaleye bağlayıp gül ağacına asarlar. Bir yıl boyunca dileklerinin yerine gelmesini beklerler.

Hıdırellez törenlerinde yapılan etkinliklerden biri de kötülüklerden temizlenmek amacıyla ateşin üzerinden atlamaktır.

Gelenekler...

İç Anadolu yöresinde Hıdırellez ile ilgili geleneksel kutlamalar sırasında şunlar yapılır:

5 Mayıs akşamı evlenme çağına gelmiş kızlara bulaşık yıkattırılmaz.

5 Mayıs günü (Nişanlılar arsında) oğlan evi, kız evine Hıdırellez Kurbanı, olarak süslenmiş bir koç gönderir. Bu kurban ertesi gün kesilerek birlikte yenir. Yemeğe çağırılanlar, çarşaf, havlu yemeni ve gönüllerinden kopan armağanlar getirirler. Getirilen armağanlar ipler üzerinde sergilenir.

Hıdırellez günü, erkenden kalkılıp kapılar açılır. Genç kızlar için hazırlanan sandıklar açılır. Açılır ki eve bereket dolsun, genç kızımız da iyi bir evlilik yapsın.

Hıdırellez günü, bazıları sabah gün doğarken kırlara, bağlara, bahçelere çıkıp buralarda Hızır'ın ayak izlerine basarak bolluğa ulaşmayı düşler.

Hıdırellez günü, doğa ve insan sevgisi çok önemlidir çünkü Hızır ve İlyas, insanları, doğayı, iyiliği ve cömertliği seven, bereketin simgesi olan, kutsallıklarına inanılan dinsel varlıklardır.

Hıdırellez günü, hiçbir yeşil dalından koparılmaz.

6 Mayıs günü ikindi zamanı Hıdırellezin bittiğine inanılır. Ancak eğlenceler hava kararıncaya değin sürer.

Hızır uğrasın! dileği bolluk gelmesi anlamında kullanılır

KISMET İÇİN: Evlenmek isteyen kızlar gelin maketi yapar ve gül dalına asarlarsa evlenecekleri kişiyi düşlerinde göreceklerine inanılır. Aynı amaçla tuzlu yiyecekler yiyip su içmeden yatmak gelenektendir. Düşlerinde kendilerine altın tastan su verecek kişinin koca adayı olduğuna inanılır. Evlenmekte gecikmiş olanlar o gece başlarının üzerinde kilit açtırırlar.

ŞANS İÇİN: O yıl şansının açık olup olmadığını denemek için başvurulan uygulamalar da vardır:

Anadolu'nun birçok yöresinde 5 Mayıs gecesi, kapının önüne süt dolu bir tas konulur, bu süt yoğurda dönüşürse evin bereketinin artacağına, evdekilerin şansının açılacağına inanılır. Yalnız, uğurun bozulmaması için kimsenin bu konuda birbirine soru sormaması gerekir. Aynı amaçla, boyları eşit iki yeşil soğandan birine beyaz diğerine siyah iplik bağlanır. Ertesi gün bakıldığında beyaz iplik bağlı olan daha çok büyümüşse o yılın uğurlu geçeceğine yok eğer siyah iplikli daha çok büyümüş ise yılın çileli geçeceğine inanılır.

Müslüman ve Hıristiyanların ortak bayramı ''Hıdırellez''

Ölümsüzlük suyu içtiğine inanılan Hızır ile peygamberlerden Hazreti İlyas'ın yeryüzünde buluştuğu gün olarak kabul edilen Hıdırellez, Türkiye'de hem Müslüman hem de Hristiyanlarca aynı gün benzer ritüellerle kullanıyor.

Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Alaaddin Aköz, bazı kaynakların Hıdırellez'in Mezopotamya ile Anadolu kültürlerine ait olduğunu belirtirken, bazılarında ise İslamiyet öncesi Orta Asya Türk kültür ve inançlarından doğduğunun anlatıldığını ifade etti.

Doç. Dr. Aköz, ancak ilk çağlardan itibaren Mezopotamya, Anadolu, İran, Balkanlar ve Doğu Akdeniz ülkelerinde baharın veya yazın gelişiyle ilgili çeşitli kutlama etkinliklerinin yapıldığının bilindiğini söyledi.

Türk kültüründe ise Hıdırellez'in Hızır ve Hazreti İlyas'ın yeryüzünde buluştuğu gün olarak kutlandığını ifade eden Aköz, Hızır ile Hazreti İlyas'ın her yıl olduğu gibi 6 Mayısta bir araya gelip insanların dileklerini yerine getirmelerine yardımcı olacağına, hastalara şifa vereceğine inanıldığını belirtti.

Hızır'ın baharda her yeri dolaşarak bolluk ve sağlık dağıttığının düşünüldüğünü ifade eden Aköz, şunları kaydetti:

''Hıdırellez kutlamaları ise genel olarak kırlarda, su kenarlarında ve türbelerin çevresinde yapılıyor. Hıdırellez'de akraba veya yakınlar, evde hazırladıkları yemekleri kırlara giderek birlikte yiyip eğleniyor. Hıdırellez akşamı yapılan ilginç ritüeller ise bugün dağıtıldığına inanılan bolluk, bereket ve sağlıktan yeterince yararlanılabilmesini amaçlıyor. Hızır'ın o gece dolaştığı yerlere bereket vereceği inancıyla yiyecek kapları ve içine para konulan keselerin ağızları açık bırakılıyor. En yaygın olan adet ise gül dallarına akşamdan, dileklerin yazıldığı kağıt veya mendil bağlamak. Bazı yerlerde ise ağaç dallarına niyet kurdeleleri bağlanıyor.''

Hristiyanlar İçin de Bayram

Doç. Dr. Aköz, 6 Mayısın Müslümanlar için olduğu kadar Hristiyanlık'ta da bayram olarak kutlandığını belirtti. Hıdırellez gününün yine 6 Mayısta Hristiyanlar tarafından Aya Yorgi Yortusu olarak kutlandığını ifade eden Aköz, şunları kaydetti:

''Türkiye'de Hızır isminin kullanıldığı çok sayıda kilise vardır. Osmanlıda bir yıl yaz ve kış olarak ikiye ayrılıyordu. Hıdırellez, 6 Mayıstan 8 Kasıma kadar olan yaz döneminin başlangıcıydı. Hıdırellez kutlamaları Türk kültüründe ise ilk olarak Gılgamış Destanı'nda görülüyor. Arapçada 'hızır' kelimesi yeşillik anlamına gelir. Hıdırellez kutlama ritüelleri, Müslümanlık ve Hristiyanlıkta birbirine çok yakındır. Türkiye'de ateş yakılıp üzerinden atlanması, ateş etrafında dans edilmesi, bugüne özel temizlik yapılması ve özel yerlerin ziyaret edilmesi en yaygın adetlerdendir.''

Comments are now closed for this entry